OCCURRENCE OF ENTOMOPHAGES IN THE GRAPEVINE AGROBIOCENOSIS UNDER THE CONDITIONS OF THE TASHKENT REGION
PDF

Keywords

grapevine, agrobiocenosis, sucking pests, chewing pests, pest, predator, parasitoid, entomophage, species, family, order, population.

How to Cite

Ubaydullaev , S. (2026). OCCURRENCE OF ENTOMOPHAGES IN THE GRAPEVINE AGROBIOCENOSIS UNDER THE CONDITIONS OF THE TASHKENT REGION. INTERNATIONAL CONFERENCE ON SCIENCE, INNOVATION AND GLOBAL DEVELOPMENT, 1(8), 64-82. https://doi.org/10.5281/zenodo.22147021

Abstract

This study investigated the natural entomophages occurring in vineyards and their occurrence rates. The research was conducted in vineyards located in the mountainous and foothill areas of the Bostanliq and Parkent districts of the Tashkent Region, at altitudes of 1,300-1,600 m above sea level. According to the results, 27 species of entomophages belonging to 7 orders and 12 families were recorded in the natural entomofauna of the grapevine agrobiocenosis in these areas. Of these, 14 species were identified as predators and 13 as parasitoids. Based on the study of specimens of predatory and parasitoid entomophages, as well as their requirements for air temperature and relative humidity, optimal conditions necessary for their development were determined. It was observed that naturally occurring entomophages that cannot be mass-reared under laboratory conditions are capable of naturally regulating pest populations in the biocenosis by up to 20-30%.

PDF

References

1. Arslonov M.T., Rashidov M.I., Xalilov Q., Yusupov A.X., Sulaymonov B.A. O‘simliklarni biologik himoya qilish. Toshkent: “Ilm Ziyo”, 2014. – Б. 3-4.

2. Аkhmedova Z.Y., Ganieva Z.A., Akhmedov V.N., Yakhyoyev J.N., Ortikov N.S., Kimyonazarov S.K., Khamidov B.A. (2023). Тaxonomy and area of distribution of the major pests of fruit gardens. Journal of Survey in Fisheries Sciences 10(2S) 2301-2313. https://doi.org/10.17762/sfs.v10i2S.1235

3. B.Bagnoli, A.Lucchi. Parasitoids of Lobesia botrana (Den. & Schiff.) in Tuscany // Integrated Protection in Viticulture IOBC // wprs Bulletin Vol. 29(11), 2006 Pages 139-142.

4. Carlo Duso, Alberto Pozzebon, Maurio Lorenzon and others. The impact microbial and botanical insecticides on grape berry moth and their effects on secondary pests and beneficials // Agronomy 12, 217. 16 January 2022, Pages 1-14.

5. Denis Thiéry, Philippe Louâpre, Lucile Muneret and others. Biological protection against grape berry moths. A review // Agronomy for Sustainable Development 5 March 2018, 38:15, Pages 1-18.

6. Filippo Di Giovanni, Renato Ricciardi, Augusto Loni, Pier Luigi Scaramozzino, Giovanni Benelli and Andrea Lucchi. Back to the wild: The parasitoid community of Lobesia botrana (Lepidoptera: Tortricidae) in a grapevine-free natural environment // Insects 14 July 2022 13, 627. Pages 1-17.

7. J.Moreau, C.Villemant, B.Benrey D.Thiery. Species diversity of larval parasitoids of the European grapevine moth (Lobesia botrana, Lepidoptera: Tortricidae): The influence of region and cultivar // Biological Control 54 (2010) Pages 300-306.

8. Kimsanboyev X.X., Sulaymonov B.A., Anorbayev A.R., Rustamov A.A. Entomologiya va fitopatologiya. Toshkent: “Niso Poligraf”, 2017. – Б. 202-215.

9. Nabil E. El-Wakeil, Hamza Th. Farghaly ва Zakia A. Ragab. Efficacy of Trichogramma evanescens in controlling the Grape berry moth Lobesia botrana in grape farms in Egypt // Archives of Phytopathology and Plant Protection. August 2009; 42(8): Pages 705-714.

10. Shinya Suzuki, Koji Yasuda, Kiyoshiro Goto. A new host record of Eupoecilia ambiguella (Hübner 1796) (Tortricidae: Tortricinae) // Lepidoptera Sciense 76 (3): August 2025. Pages 147-150.

11. Shpend Shahini, Endrit Kullaj, Adriatik Çakalli and others. Population dynamics and biological control of Europian grapevine moth (Lobesia botrana: Lepidoptera: Tortricidae) in Albania using different strains of Bacillus thuringiensis // International Journal of Pest Management Vol. 56, No.3, London UK 13 July 2010, Pages 281-286.

12. Tadjiyeva M.I., Ro‘ziqulov D.N. Mevali bog‘larning so‘ruvchi zararkunandalari tur-tarkibi va ularning entomofaglari // Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini jurnali. “O‘simliklar karantini va himoyasi xizmati oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlashning muhim omilidir” mavzusida xalqaro miqyosda ilmiy amaliy anjuman. Toshkent – 2023. Maxsus son №3. – Б. 175-176.

13. Thibaut Malausa, Mathilde Delaunay, Alexandre Fleisch and others. Investigating biological control agents for controlling invasive populations of the mealybug Pseudococcus comstocki in France // PLOS ONE June 30, 2016. Pages 1-15.

14. Xamrayev A.Sh., Kojevnikova A.G., Sulaymonov B.A., Xushvaqtov Q.X. Aliyev Sh.K. Niyazov T.B. O‘simliklarni himoya qilish. Andijon: «Hayot», 2017. – Б. 473-478.

15. Xamrayev A.Sh., Xasanov B.A., Sulaymonov B.A., Kojevnikova A.G. O‘simliklarni biologik himoya qilish vositalari. Toshkent: «Fan va texnologiya», 2012. – Б. 5-400.

16. Xamrayev A.Sh., Xasanov B.A., Sulaymonov B.A., Kojevnikova A.G., Xolmurodov E.A. O‘simliklarni biologik himoya qilish (I tom). Toshkent: «Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi», 2013. – Б. 120-140.

17. Аламуратов Р.А., Мухаммадиев Б.Қ., Иргашева Н.Р. Унғуборли ток қуртининг паразит ва йиртқичлари // “Қишлоқ хўжалиги экинларини зарарли организмлардан уйғунлашган ҳимоя қилишнинг ҳозирги ҳолати ва истиқболлари” мавзусидаги Академик Султон Нурматович Алимуҳамедовнинг 90 йиллик хотирасига бағишланган Ҳалқаро илмий-амалий конференция Мақолалар тўплами. Тошкент: 2019. – Б. 482-484.

18. Атамирзаева Т., Очилов Р., Рашидов М.,Сагдуллаев А., Захидов М., Саидова М. Трихограммани сифатини аниқлаш бўйича услубий қўлланма. – Тошкент: ЎХҚИТИ., 2005. – Б. 5-18.

19. Бей-Биенко Г.Я., Богданов-Катьков Н.Н., Чигарев Г.А., Щеголев В.Н. Сельскохозяйственная энтомология. Москва: «Сельхозгиз», 1955. – С. 542-553.

20. Бондаренко Н.В. Биологическая защита растений. Ленинград: «Колос», Ленинградское отделение, 1978. – С. 58-78.

21. Бондаренко Н.В., Асатур М.К., Глущенко А.Ф. и др. Практикум по биологической защите растений. Москва: «Колос», 1984. – С. 243-255.

22. Елизарова А.Н., Крейцберг В.Э., Мартиросов А.А., Сонина А.К. Червец комстока и меры борьбы с ним. Ташкент: «Госиздат», 1964. – С. 124.

23. Исаев О.Б., Очилов Р.О., Пўлатов З.А. ва бош. Мевали боғ ва токзорларнинг асосий зараркунанда ҳамда касалликлардан ҳимоя қилиш. Тошкент: «ЎҲҚИТИ», 2018. – Б. 23-25.

24. Kimsanbayev X.X., Murodov.B.E., Yahyoyev J.N. (2023). Unabi o‘simligida diaspididae oilasi vakillarining uchrash darajasi. Xorazm Ma’mun akademiyasi axborotnomasijurnali. Xiva, Maxsus son. –B. 137-140.

25. Кимсанбаев Х.Х., Анорбаев А.Р., Ортиқов У.Д., Эргашев М.М. Техноген офат туфайли Сирдарё вилоятининг айрим ҳудудлардаги ўсимлик зараркунандалари сонини бошқаришда энтомофагларни қўллаш ва тарқатиш технологияси. Тошкент: “Fan ziyosi”, 2023. – Б. 56-57.

26. Кимсанбоев Х.Х., Бўриев Х.Ч., Назаров Х.К. Bracon биоэкологияси ва кўпайтириш технологияси. Тошкент: «Истиқлол», 2003. – Б. 61.

27. Кимсанбаев Х.Х., Муродов B.Э., Ортиқов У.Д., Сулаймонов О.А., Яҳёев Ж.Н. (2019). Bиологическая эффективность применение препарата хектолинеум 5% к.с против калифорнийской щитовки (Quadraspidiotus perniciosus comst.) на яблоне // Актуальные проблемы современной науки. Москва, No4(107). –C. 179-181.

28. Кимсанбаев Х.Х., Муродов B.Э., Ортиқов У.Д., Сулаймонов О.А., Яҳёев Ж.Н. (2020). Вредитель яблони калифорнийская щитовка (Quadraspidiotus perniciosus comst.) и применение препарата энтомин к.э. против неё // Актуальные проблемы современной науки. Москва, No1(110). –C. 105-107.

29. Кимсанбоев Х.Х., Муродов B.Э., Сулаймонов О.А., Яҳёев Ж.Н. (2021). Ўсимликлар карантинида фитосанитар назорат. Ўқув қўлланма. Тошкент, –339 б.

30. Козарь И.М. Справочник по защите винограда от болезней, вредителей и сорняков. Киев: «Урожай», 1990. – С. 53-76.

31. Лакин Г.Ф. Биометрия. – Москва: Высшая школа, 1990. – 323 с.

32. Липецкая А.Д., Рузаев К.С. Вредители и болезни виноградной лозы. Москва: Государственное издательство сельскохозяйственной литературы, 1958. – С. 75-161.

33. Мигулин А.А., Осмоловский Г.Е., Литвинов Б.М. и др. Сельскохозяйственная энтомология (2-е изд.). Москва: «Колос», 1983. – С. 323-332.

34. Мирзалиева Х.Р. Биологический метод боръбы с вредителями сельскохозяйственных культур – Ташкент: Матбуот, 1986. – 174 с.

35. Моисеев В.А., Давлетшина А.Г. Ўзбекистон ҳашаротлар дунёси. Тошкент: «Ўқитувчи», 1997. – Б. 25-113.

36. Муродов С.А. Умумий энтомология курси Тошкент: «Меҳнат», 1986. – Б. 134.

37. Мухаммадиева М., Ортиқов У., Мирсултонов М., Иброҳимов Б. Биологик усулни боғларда қўллаш / “Ўсимликларни зарарли организмлардан ҳимоя қилишда биологик усулнинг самарадорлигини ошириш муаммолари ва истиқболлари” (7-8 май, 2015 й.). Тошкент, 2015. – Б. 114-115.

38. Murodov B.E., Yakhyoyev J.N., Kimsanbayev Kh.Kh., Sulaymonov B.A. (2020). Bioecology and phenological development of the californian shield (Quadraspidiotus perniciosus Comst.) in Uzbekistan. The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering. No 3. –Р. 124-131. ISSN: 2689 1018.

39. Murodov B.E. Yakhyoyev J.N., Kimsanbayev Kh.Kh. (2021). Rate Of Diaspididae In Unabi Plant. The American Journal of Agriculture and Biomedical Engineering. No 3. –Р. 59-65. ISSN: 2689-1018.

40. Murodov B.E., J.N.Yakhyoyev (2024). Phytophagous Features Of Californian And Purple Scale Insects In The Jujube Agrocenosis. Texas Journal of Agriculture and Biological Sciences. No12 –P. 12–13. ISSN: 2771-8840.

41. Murodov B.E., Yakhyoyev J.N., Kimsanbayev Kh.Kh., Akhmedova Z.Y. (2021). Level of distribution of Hemiptera: Diaspididae in the northeast region of Uzbekistan. European Journal of Agricultural and Rural Education (EJARE). No 2. –P. 6-10.

42. Murodov B.E., Yahyoev J.N. (2023). Damage of dangerous pests of ziziphus jujuba to the flora of the republic and protection measures. “Atrof-muhit muhofazasi va ekologik rayonlashtirish: muammo va yechimlar” mavzusidagi I xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari to‘plami. Toshkent, –B. 66-76.

43. Муродов B.Э., Ортиқов У.Д., Яҳёев Ж.Н. (2020) Биоэкология и развития калифорнийской щитовки (Quadraspidiotus perniciosus Comst.) в Узбекистане. Евразийский Союз Ученых. Москва, No 5 (74). –C. 39-40. ISSN: 2413 9335.

44. Муродов B.Э., Ортиқов У.Д., Яҳёев Ж.Н. (2019). Уруғ мевали боғларда бинафшарангли қалқондор (parlatoria oleae col.) нинг зарари. Агроилм. Тошкент, No5 (62). –B. 51-52.

45. Олимжонов Р.А. Энтомология. Тошкент: «Ўқитувчи», 1977. – Б. 191-193.

46. Орлов О.В., Юрченко Е.Г. Об эффективности природной популяции паразитоида гроздевой листовертки Bassus tumidulus (Nees, 1812) (HYM.: Braconidae) на Таманском полуострове // Плодоводство и виноградарство Юга России №84(6), 2023 г. – С. 151-161.

47. Осмоловский Г.Е., Бондаренко Н.В. Энтомология. Ленинград: «Колос», 1980. – С. 316-322.

48. Очилов Р., Атамирзаева Т., Рашидов М., Сагдуллаев А., Заҳидов М., Саидова З. Ўзбекистонда учрайдиган трихограмма турлари ва уларни биолабораторияларда сифатини ошириш йўллари. – Тошкент: ЎзЎҲҚИТИ, 2005. – 11 б.

49. Поспелов С.М., Арсеньева М.В., Груздев Г.С. Защита растений. Ленинград: «Колос», 1979. – С. 330-334.

50. Поспелов С.М., Берим Н.Г., Васильева Е.Д., Персов М.П. Защита растений. Москва: «Агропромиздат», 1986. – С. 348-350.

51. Рахматов А., Юсупов А., Маматов К., Жалилов А. Токзорларни касаллик ва зараркунандалардан ҳимоя қилиш (тавсиянома). Тошкент: «ЎҲҚИТИ», 2018. – Б. 14-18.

52. Сафаров М., Шукуров Х. Боғ зараркунандаларининг кушандаси етти нуқтали хонқизи (Coccinella septempunctata) нинг биоэкологияси ва фойдалилик хусусиятлари // Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini. Тошкент: 2024. №2 – Б. 46-48.

53. Сулаймонов Б.А., Болтаев Б.С., Абдуалимов Ш.Х. Боғ, токзор ва дала экинларининг зараркунанда, касалликлари ҳамда уларга қарши кураш усуллари. Тошкент: «Наврўз», 2018. – Б. 80-87.

54. Сулаймонов Б.А., Болтаев Б.С., Анарбоев А.Р. Эргашев И.К., Муродов Б.Э., Сулаймонов О.А. Ўсимликлар клиникасида боғ, токзор ва дала экинларининг зараркунанда, касалликларини аниқлаш ҳамда уларга қарши курашиш усуллари (Монография). Тошкент: «Наврўз», 2018. – Б. 78-85.

55. Сулаймонов Б.А., Болтаев Б.С., Очилов Р.О. ва бошқалар. Қишлоқ хўжалик энтомологияси ва карантин асослари. Тошкент: «Munis design group», 2014. – Б. 96-99.

56. Сулаймонов Б.А., Кимсанбаев Х.Х., Жумаев Р.А. ва бош. Ўсимликларни биологик ҳимоя қилиш. Тошкент: «O‘zbekiston», 2015. – Б. 38-134.

57. Талаш А.И. Влияние абиотических и антропогенных факторов на вредоносность гроздевой листовертки в ампелоценозах // Плодоводство и виноградарство Юга России №44(02), 2017 г. – С. 1-11.

58. Ташпулатов У.Б., Насиров Б.С. Олтинкўз қишлоқ хўжалиги экинларининг зараркунандаларига қарши энг самарали биомаҳсулот // Agro kimyo himoya va o‘simliklar karantini. Махсус сон [4] Тошкент: 2024. – Б. 76-78.

59. Тешаев Ш., Холиқов Б., Очилов Р. ва бош. Мевали боғ ва токзорларни зараркунандалардан ҳимоя қилиш бўйича тавсиянома. Тошкент: «ЎҲҚИТИ», 2019. – Б. 20-21.

60. Учаров А.Б., Рахматов А.А., Ташпулатов У.Б. Ток (узум) нинг зарарли организмларини уйғунлашган усулда бошқариш (IPM). Тошкент: (электрон) 2022. – Б. 5-13.

61. Фасулати К.К. Полевое изучение насекомых беспозвоночных. – Москва: Высшая школа,1966. – С. 12-14.

62. Хамраев А.Ш., Насриддинов К. Ўсимликларни биологик ҳимоялаш қилиш. Тошкент: А.Қодирий номидаги “Халқ мероси” нашриёти, 2003. – Б. 58-220.

63. Хўжаев Ш.Т. Умумий ва қишлоқ хўжалик энтомологияси ҳамда уйғунлашган ҳимоя қилиш тизимининг асослари (IV-нашр). Тошкент: «Yangi Nashr Nashriyoti», 2019. – Б. 233-240.

64. Щеголев В.Н. Сельскохозяйственная энтомология. Москва: «Сельхозгиз», 1960. – С. 374-387.

65. Щеголев В.Н. Энтомология. Москва: «Высшая школа», 1964. – С. 294-307.

66. Юсупов А.Х. Боғ, токзорларда зараркунанда, касалликларининг биоэкологияси ва уларга қарши кураш чоралари. Тошкент: «ТошДАУ», 2018. – Б. 93-145.

67. Юсупов А.Х., Марупов А. Боғ ва токзорларни зараркунанда ва касалликлардан ҳимоя қилиш чоралари. Тошкент: «Талқин», 2009. – Б. 72-75.

68. Yakhyoev J, Kimsanbayev Kh, Murodov B, Akmedova Z. (2021). Taxonomy and bioecology of Hemiptera Diaspididae in fruit and landscape trees.E3S Web of Conferences. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202124402039

69. Яҳёев Ж.Н., Ахмедова З.Ю., Шайманов М.Ш., Муродов Б.Э., Кимсанбаев Х.Х. (2024). Мевали боғларда сўрувчи зараркунандаларнинг асосий энтомофаглари. Ўзбекистон аграр фани хабарномаси jurnali. Тошкент, No 1 (11). -B. 68-71.

70. Яхонтов В.В. Ўрта Осиё қишлоқ хўжалиги ўсимликлари ҳамда маҳсулотларининг зараркунандалари ва уларга қарши кураш. Тошкент: «Ўрта ва олий мактаб», 1962. – Б. 587-604.

Интернет-ресурсы

71. https://journalkubansad.ru

72. https://lifegate.idiv.de/#phylum

73. https://researchgate.net/publication

74. https://www.academia.edu

75. https://www.catalogueoflife.org

76. https://www.gbif.org/occurrence/taxonomy

77. https://www.idtools.org

78. https://www.itis.gov/servlet

79. https://www.sciencedirect.com

Downloads

Download data is not yet available.